Odpowiedź w skrócie
Mandat możesz przyjąć albo odmówić. Przyjęcie szybko kończy sprawę, ale mandat od razu staje się prawomocny i bardzo trudno go później podważyć. Odmowa oznacza, że sprawę rozstrzygnie sąd.
Policja zatrzymała mnie w sklepie i proponuje mandat. Nie do końca rozumiem, za co. Jestem z Gruzji i mam kartę pobytu. Co się stanie, jeśli odmówię, a co, jeśli przyjmę?
Co wynika z przepisów
Mandat karny dotyczy wykroczeń, a nie przestępstw. Funkcjonariusz musi wskazać, jakie wykroczenie Ci zarzuca, podać wysokość grzywny oraz pouczyć Cię o prawie odmowy przyjęcia mandatu i o skutkach takiej odmowy. Jeżeli nie rozumiesz, co jest napisane, poproś o wyjaśnienie i nie podpisuj dokumentu „w ciemno”.
Gdy odmówisz, policja kieruje do sądu wniosek o ukaranie. Sąd sam ocenia dowody, a Ty możesz przedstawić swoją wersję, nagrania i świadków. Ma to sens zwłaszcza wtedy, gdy wykroczenia nie popełniłeś albo opis zdarzenia jest nieprawdziwy. Trzeba jednak liczyć się z tym, że sąd może wymierzyć grzywnę wyższą niż w mandacie i obciążyć Cię kosztami postępowania.
Przyjęty mandat staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru albo zapłaty na miejscu. Później sąd może go uchylić tylko w wyjątkowych sytuacjach, m.in. gdy ukarano Cię za czyn, który w ogóle nie jest wykroczeniem, i tylko na wniosek złożony w terminie 7 dni od uprawomocnienia.
Dla cudzoziemca ważne jest też to, że ukarania za wykroczenie grzywną nie wpisuje się do Krajowego Rejestru Karnego: rejestr obejmuje wykroczenia tylko wtedy, gdy orzeczono karę aresztu. Mandat nie wchodzi jednak w grę przy przestępstwach: jeśli np. wartość rzeczy przy kradzieży przekracza próg wykroczenia, sprawa nie skończy się mandatem.
Co zrobić teraz
Podstawa prawna
- art. 97 § 3 k.p.w.: obowiązki funkcjonariusza przy nakładaniu mandatu, w tym pouczenie o prawie odmowy;
- art. 98 k.p.w.: chwila uprawomocnienia mandatu;
- art. 99 k.p.w.: wniosek o ukaranie po odmowie przyjęcia mandatu;
- art. 101 k.p.w.: uchylenie prawomocnego mandatu (wniosek w terminie 7 dni);
- art. 1 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym: zakres danych o wykroczeniach w rejestrze.
Źródła oficjalne
- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia — Dziennik Ustaw / ELI ↗dostęp: 10 października 2026